logogold

design1

ΑΡΧΙΚΗ

Η ΠΕΡΙΟΧΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Η ΜΟΝΗ

ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ

Ο ΝΑΟΣ

ΤΕΜΠΛΟ

ΛΕΙΨΑΝΑ

ΜΕΤΟΧΙΑ

 

signwhite

 

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΓΛΩΣΣΕΣ

 

signwhite

 

© Copyright :

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΠΗΛΙΑΣ

ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ

signblack

ΣΩΖΕΤΑΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ
ΤΟΥ ΖΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΔΙΑΚΟΣΜΟΥ
ΜΕ ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΕΚΕΙΝΟ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ
ΚΑΜΑΡΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΤΟΙΧΟΥ

sigmaτην εγκάρσια καμάρα δεσπόζει ο Χριστός Παντοκράτωρ με τις αγγελικές δυνάμεις, ενώ στις γωνίες τίθενται οι τέσσερις ευαγγελιστές. Η σειρά των προφητών που απλώνεται στο ανατολικό τόξο ολοκληρώνει το τυπικό πρόγραμμα ενός τρούλλου που έχει προσαρμοσθεί στον ορθογώνιο θόλο της μονής Σπηλιάς. Στο ιερό βήμα εικονίζονται θέματα εμπνευσμένα από τη Θεία Λειτουργία, όπως η Κοινωνία των Αποστόλων, η Αγγελική Λειτουργία, το όραμα του Αγ. Πέτρου Αλεξανδρείας και ο Χριστός ως Άκρα Ταπείνωση. Στο τεταρτοσφαίριο εικονίζεται η Θεοτόκος Πλατυτέρα, ως ζωντανή παρουσία της ενσάρκωσης του Χριστού και στο αέτωμα η Ανάληψη. Το πρόγραμμα πλαισιώνεται από διακόνους, στυλίτες και ιεράρχες, ανάμεσά τους και οι τοπικοί άγιοι Αχίλλειος και Οικουμένιος. Ο κυριότερος εικονογραφικός κύκλος του ναού αρχίζει από την ανατολική καμάρα με τον Ευαγγελισμό, τη Γέννηση, τη Βάπτιση και την Υπαπαντή και θα εξελισσόταν στην δυτική καμάρα με τις σκηνές του Πάθους, που δεν σώζονται. Τα κύρια σημεία της ευαγγελικής ιστορίας, η Μεταμόρφωση και η Ανάσταση, που προβάλλονται στην πλειοψηφία των αγιορείτικων ναών στις πλάγιες κόγχες, βρίσκονται και εδώ σ' αυτή τη θέση, ενώ η διήγηση τερματίζεται με την Κοίμηση της Θεοτόκου στο Δυτικό τοίχο και λίγες σκηνές του Πεντηκοσταρίου στην ανατολική καμάρα (Το μη μου άπτου, το Χαίρε των Μυροφόρων, η Ίαση του Παραλυτικού). Στην κατώτερη ζώνη παρατίθενται ολόσωμοι άγιοι, από τους οποίους ξεχωρίζουν οι στρατιωτικοί άγιοι Γεώργιος και Δημήτριος στην πρώτη θέση των πλαγίων κογχών και στην αμέσως υπερκείμενη ζώνη, όπου σε άλλους ναούς υπάρχουν θαύματα, εικονίζονται σκηνές από το μαρτύριό τους. Στο δυτικό τμήμα του ναού, όπου η πάγια θέση των ασκητών, υπάρχουν οι μεγάλοι ιδρυτές του μοναχισμού Αντώνιος, Ευθύμιος, Σάββας. Με τον τρόπο αυτό, και παρόλο το μικρό μέγεθος του ναού, στο πρόγραμμα συμπεριλαμβάνονται αντιπροσωπευτικές σκηνές από όλους τους κύκλους. Ο ζωγράφος του ναού επέλεξε την ανωνυμία, κάτι που δεν συνηθίζεται στην περιοχή των Αγράφων τον 17ο αιώνα, όπου οι περισσότεροι ζωγράφοι και κυρίως οι ντόπιοι υπογράφουν τα έργα τους. Φαίνεται ότι ανήκει σε κάποιο περιοδεύον εργαστήριο της Ηπείρου ή Δυτικής Μακεδονίας, όπως δείχνει η παρουσία του Αγ. Γοβδελεά, οι τύποι των βουνών, καθώς και η ενδυμασία και η κίνηση των αγίων, ενώ προσκλήθηκε για την ποιότητα που αναμφίβολα διαθέτει. Γύρω στα μέσα του 17ου αιώνα μεσουρανεί στην Αργιθέα το εργαστήριο των δύο Ιωάννηδων, ένα από τα καλύτερα των Αγράφων, που εμφανίζεται στη γειτονική μονή Βλασίου το 1644 και στη συνέχεια απαντά στο Δροσάτο, το Μαυρομμάτι, το Ανθηρό και την Οξυά. Το εργαστήριο αυτό είναι επηρεασμένο από την κρητική σχολή ζωγραφικής και ιδιαίτερα από την τοπική παραλλαγή της στη μονή Πέτρας. Συγχρόνως, την εποχή αυτή εμφανίζονται στην περιοχή και άλλα εργαστήρια, με περιοδεύοντα χαρακτήρα, επηρεασμένα περισσότερο από την ηπειρωτική σχολή, όπως οι ζωγράφοι της μονής Βραγγιανών (1645), της μονής Σπηλιάς, του ναού Χριστού Πετρίλου (μετά το 1663) και εκείνοι της Ρεντίνας στα ανατολικά Άγραφα. Η ποικιλία των ζωγραφικών τάσεων δείχνει την έντονη καλλιτεχνική κίνηση της περιοχής και τη δημιουργία ζυμώσεων που οδηγούν στη διαφοροποίηση των προτιμήσεων των παραγγελιοδόχων. Ο ζωγράφος του καθολικού της μονής Σπηλιάς επιδεικνύει άριστη κατοχή των ζωγραφικών μέσων και χρωματική ευαισθησία με προτίμηση στις θερμές αποχρώσεις, ενώ αποδίδει την αίσθηση του όγκου στα πρόσωπα αφήνοντας ευδιάκριτο τον καστανό προπλασμό στο περίγραμμα. Το έργο του μπορεί να χρονολογηθεί γύρω στα 1670 μετά από συγκρίσεις με άλλα μνημεία των Αγράφων. Τα χαρακτηριστικά του, κυρίως τα εικονογραφικά, χρησιμοποιεί αργότερα ο ζωγράφος της γειτονικής μονής Προφήτη Ηλία Πετροχωρίου, ένδειξη της αίγλης που είχε αποκτήσει η μονή Σπηλιάς, ενώ επιδράσεις ανιχνεύονται αργότερα και στη μονή Κώστη (1759). Στο παλιό καθολικό υπάρχει σήμερα καινούργιο τέμπλο, αντίγραφο του παλαιού και επιχρυσωμένο. Στη μονή φυλάσσονται λείψανα του παλιού τέμπλου που μπορεί να χρονολογηθεί στα μέσα του 17ου αιώνα και περιλαμβάνει τμήμα από τη σειρά της Μεγάλης Δέησης, (αποστολικά), με 8 μορφές κάτω από αχιβάδες, καθώς και τμήμα από τη σειρά του 12όρτου με 10 σκηνές, όπου διακρίνονται ο Ευαγγελισμός, η Γέννηση, η Υπαπαντή και η Βάπτιση. Υπάρχουν επίσης τοξωτά τμήματα που αποτελούσαν επίστεψη του τέμπλου ή το πιθανότερο τμήματα χορού (πολυέλαιου για κεριά). Έχουν ενδιαφέρουσα διάτρητη διακόσμηση με πουλιά που ραμφίζουν καρπούς.

signblack

signwhite

ΕΙΚΟΝΕΣ

signwhite